Jak wygrać w szachy: plan dla początkującego

Większość partii początkujących rozstrzyga się nie przez genialną kombinację, tylko przez jedną stronę, która wcześniej popełnia prostszy błąd. Zanim zaczniesz liczyć głębokie warianty, opanuj pięć zasad, które same w sobie wygrywają większość partii na Twoim poziomie.

W skrócie: kontroluj centrum, rozwijaj wszystkie figury zanim zaatakujesz, zadbaj o bezpieczeństwo króla przez wczesną roszadę, nie zostawiaj figur bez obrony i w każdym ruchu sprawdzaj szachy, bicia i groźby przeciwnika. To wystarcza, żeby wygrywać większość partii na poziomie początkującym — reszta to już ćwiczenie rozpoznawania okazji, jak szpila poniżej.

5 zasad, które wygrywają większość partii na starcie

• Kontroluj centrum. Pionki i figury na polach d4/d5/e4/e5 (albo celujące w nie) dają więcej możliwości ruchu niż figury zepchnięte na brzeg szachownicy. Partia zaczęta od 1.e4 albo 1.d4 od razu daje przewagę przestrzeni.
• Rozwiń wszystkie figury, zanim zaatakujesz. Atak jedną wyprowadzoną figurą (najczęściej hetmanem) kończy się jej odparciem z zyskiem na tempie dla przeciwnika. Wyprowadź skoczki i gońce najpierw — dopiero skompletowany rozwój daje realną siłę ataku.
• Zadbaj o bezpieczeństwo króla. Roszada w pierwszych 10 ruchach usuwa króla z centrum, zanim otworzą się tam linie. Odkładanie roszady „na później" to jeden z najczęstszych powodów przegranych partii — szczegóły w artykule o roszadzie.
• Nie zostawiaj figur bez obrony. Przed każdym ruchem sprawdź, czy figura, którą przesuwasz (i te, które zostają), ma tyle samo lub więcej obrońców co atakujących. Większość partii na tym poziomie kończy się nie przez efektowną kombinację, tylko przez zwykłe „zapomnienie" figury w zasięgu.
• W każdym ruchu sprawdź szachy, bicia i groźby. Zanim zagrasz swój pomysł, zapytaj: czy przeciwnik może dać szacha, zbić coś za darmo albo czymś zagrozić? Ten jeden nawyk eliminuje większość „przeoczeń" — łącznie z klasycznymi pułapkami w rodzaju mata szewskiego.

Wygrywanie materiału: rozpoznaj szpilę

Zasady otwarcia partii dają dobrą pozycję, ale partie wygrywa się, zdobywając materiał albo dając mata — a do tego służą motywy taktyczne. Szpila to jeden z najprostszych: atakujesz cenniejszą figurę, a gdy ta ucieka, Twoja figura idzie dalej i zabiera tańszą, która stała za nią na tej samej linii. Rozwiąż poniższe zadanie wprost na tej stronie.

Najczęstsze błędy początkujących, które oddają partię za darmo

Te same kilka błędów powtarza się w prawie każdej przegranej partii na starcie przygody z szachami:

• Zawieszanie figur. Ruch, po którym figura stoi w zasięgu przeciwnika bez obrony — najczęstsza przyczyna strat materiału na tym poziomie.
• Ignorowanie szachów i gróźb przeciwnika. Granie „swojego planu" bez sprawdzenia, co właśnie zagroził przeciwnik, prowadzi prosto do pułapek w rodzaju mata szewskiego czy mata głupca.
• Zbyt wczesny atak hetmanem. Wyprowadzony za wcześnie hetman zwykle ucieka przed rozwiniętymi figurami przeciwnika, tracąc tempo zamiast go zyskiwać.
• Odkładanie roszady. Król zostawiony w centrum na zbyt długo pada ofiarą ataku, gdy tylko otworzy się choć jedna linia.
• Granie bez sprawdzenia odpowiedzi przeciwnika. Każdy ruch zmienia pozycję na planszy — pomysł dobry przed ruchem przeciwnika może być zły po nim. Zawsze patrz na planszę na nowo, zanim zagrasz kolejny ruch.

Jak przejść od zasad do wygranych partii

Zasady z tego artykułu wystarczą, żeby przestać oddawać partie za darmo. Kolejny krok to rozpoznawanie okazji szybciej niż przeciwnik — do tego służy rozdział „Taktyka 1 i 2" w kursie nauki szachów, a zadania szachowe dają setki pozycji do przećwiczenia każdego motywu z osobna. Gdy zasady i taktyka wejdą Ci w nawyk, partia z komputerem pozwala sprawdzić je w praktyce przeciwko przeciwnikowi dopasowanemu do Twojego poziomu.

Kurs działa offline po pierwszej wizycie online na tym urządzeniu. Instalacja aplikacji nie jest wymagana.