O projekcie Szachmaty

Szachmaty stworzył Igor Biały, szachowy amator z rankingiem około 1000 na chess.com i Lichess. Zbudował tę platformę najpierw dla siebie, żeby uczyć się szybciej na własnych błędach, a potem udostępnił ją każdemu, kto uczy się szachów od podstaw lub do nich wraca.

W skrócie: to nie projekt komercyjnej firmy szachowej ani zespołu arcymistrzów. To narzędzie amatora dla amatorów, z jasno opisaną poniżej metodologią i jej ograniczeniami. Silnik Stockfish liczy warianty, ale to heurystyki (nie osobny sędzia) nazywają Twój błąd po polsku.

Kto stworzył ten projekt

Igor Biały gra w szachy amatorsko, z ratingiem rzędu 1000 na chess.com i Lichess. to poziom gracza uczącego się i wracającego do gry, dokładnie tej samej grupy, do której kierowany jest ten projekt. Szachmaty nie są dziełem sztabu trenerów ani wydawnictwa szachowego. To samodzielnie zbudowana aplikacja, tworzona z myślą o tym, czego samemu brakowało w nauce: szybkiej informacji zwrotnej po własnej partii, po polsku, bez płacenia i zakładania konta.

Na co dzień Igor prowadzi Lokal360, jednoosobowe studio robiące strony internetowe i wirtualne spacery dla lokalnych firm. Całą historię powstania tej aplikacji, razem z decyzjami technicznymi i popełnionymi po drodze błędami, opisał w case study projektu Szachmaty.

Szachmaty to niejedyny szachowy projekt Igora. Druga część układanki to Szachowa Warszawa: darmowa mapa plenerowych stołów szachowych i lokali przyjaznych szachom, z tymczasowymi stolikami „szukam gry teraz" do umawiania partii na żywo. Oba serwisy się uzupełniają: tu uczysz się i trenujesz, tam siadasz do prawdziwej planszy. Więcej o graniu przy desce przeczytasz w przewodniku gdzie grać w szachy w Warszawie.

Jak działa wykrywanie kluczowego błędu

Po imporcie partii silnik Stockfish 18 (lekka wersja, licząca lokalnie w Twojej przeglądarce, bez wysyłania partii na żaden serwer) analizuje każdy ruch w budżecie czasowym: szybciej w trybie szybkim, dłużej w trybie głębokim, zawsze z możliwością przerwania. Każdy ruch dostaje ocenę straty względem najlepszego ruchu silnika i trafia do jednej z kategorii (najlepszy, dobry, niedokładność, błąd, byk), dokładnie tym samym systemem progów, jakiego używa Lichess. Spośród ruchów zaklasyfikowanych jako niedokładność, błąd albo byk, aplikacja wybiera jeden „kluczowy błąd": najpierw wg najpoważniejszej kategorii, potem wg największej straty, a przy remisie według najwcześniejszego momentu partii.

Jak powstaje wyjaśnienie po polsku

Wyjaśnienie NIE jest niezależną, drugą analizą taktyczną. To zestaw detektorów typowych wzorców (wisząca figura, widełki, atak z odsłony, związanie, dopuszczenie mata, niekorzystna wymiana), sprawdzanych na tym, co pokazał już silnik. Gdy żaden wzorzec nie pasuje, aplikacja sięga po ogólniejsze wskazówki pozycyjne (przedwczesny wyjazd hetmana, powtórzony ruch tą samą figurą, bezpieczeństwo króla, struktura pionków), a w ostateczności podaje samą stratę w liczbach. Ten sam mechanizm dobiera 3 zadania treningowe dopasowane do rozpoznanego motywu. Gdy motywu nie udało się rozpoznać, aplikacja mówi to wprost zamiast udawać trafne dopasowanie.

Skąd wiemy to, czego uczymy

Materiał opiera się na ugruntowanym kanonie szachowym: tych samych wzorcach matowych, motywy taktyczne i schematy końcówek, które od pokoleń opisuje klasyczna literatura (m.in. wzorce matowe w tradycji Renaud & Kahn, teoria końcówek w ujęciu Awerbacha). Nie powielamy tych źródeł: przekładamy powszechnie przyjętą wiedzę na prosty polski i własne pozycje.

Każda pozycja w lekcjach i w treningu jest weryfikowana programowo: legalność ruchów i mata sprawdza biblioteka chess.js, a ocenę pozycji i najlepsze ruchy podpiera silnik Stockfish 18. Dzięki temu przykłady pozostają poprawne, nawet gdy objaśnienie celowo upraszczamy dla początkującego. Tam, gdzie nazwa wzorca bywa umowna, mówimy to wprost w opisie kategorii.

Bibliografia

Ze źródeł pochodzi podział materiału i nazewnictwo, ale nie treść. Każde zdanie na tej stronie i w serwisie jest napisane od zera:

• Georges Renaud, Victor Kahn, The Art of Checkmate: nazwy i podział wzorców matowych.
• Jurij Awerbach, Что нужно знать об эндшпиле (1960): struktura teorii końcówek.
• Michaił Szereszewski, Стратегия эндшпиля (1987): myślenie planami w końcówce.
• Jesús de la Villa, 100 Endgames You Must Know: dobór końcówek obowiązkowych.
• Mark Dworecki, Dvoretsky’s Endgame Manual: terminologia techniczna końcówek.
• Vladimir Vuković, The Art of Attack in Chess: schematy ataku na króla.
• Irving Chernev, Logical Chess: Move by Move: wzorzec wyjaśniania ruch po ruchu.
• Aron Nimzowitsch, My System: słownictwo strategiczne, m.in. profilaktyka.
• Andrew Soltis, The Catalog of Chess Mistakes, oraz prace Angusa Dunningtona, Chrisa Bakera i Dana Heismana: taksonomia powtarzalnych błędów amatora.

Czego to nie zastępuje: recenzji nazwanego eksperta. Treść pisze i utrzymuje autor projektu, wsparty weryfikacją programową. Nie udajemy fikcyjnego „zespołu recenzentów". Znalazłeś błąd? Napisz, poprawiamy szybko.

Biblioteka wiedzy pokazuje 40 metod wynikających z tej pracy wraz z bezpośrednimi przejściami do lekcji i ćwiczeń. Dla dwóch zweryfikowanych wydań historycznych przygotowaliśmy także autorskie przewodniki po Capablance i Steinitzu. Trenerzy mogą sprawdzić te materiały w bezpłatnym pilotażu gotowego programu zajęć.

Ograniczenia, o których warto wiedzieć

Wyjaśnienia są heurystyczne: trafnie nazywają typowe błędy, ale nie zastąpią trenera. Detektory wzorców sprawdzają tylko to, na co wskazuje ruch zalecany przez silnik. Nie prowadzą własnego, niezależnego przeszukiwania taktycznego. Analiza szybka i głęboka mają budżet czasowy (nie nieskończoną głębię), więc w bardzo złożonych pozycjach ocena może się nieznacznie różnić od dłuższej analizy poza aplikacją. Więcej o samych limitach analizy: Analiza partii.

Masz pytanie, uwagę albo znalazłeś błąd w treści? Napisz na mail@szachmaty.pl.

Aplikacja działa offline po pierwszej wizycie online na tym urządzeniu. Instalacja nie jest wymagana.