100 lat Polskiego Związku Szachowego (1926–2026)
Najważniejsze daty z historii Polskiego Związku Szachowego, od założenia w 1926 roku do obchodów stulecia w 2026 roku. Na osi są tylko fakty potwierdzone w dokumentach PZSzach.
Zaktualizowano . Przepisy, opłaty i liczby według stanu na ten dzień; źródła na dole strony.
W skrócie: Polski Związek Szachowy założyli 11 kwietnia 1926 roku w Warszawie delegaci klubów szachowych, dzień przed rozpoczęciem I Mistrzostw Polski; pierwszym prezesem został Józef Żabiński. W 1927 roku związek przyjęto do FIDE, a w 1930 roku polska drużyna zdobyła złoto olimpiady szachowej w Hamburgu. Stulecie związek obchodził galą 11 kwietnia 2026 roku w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Najważniejsze pojęcia
Polski Związek Szachowy (PZSzach) to krajowa federacja szachowa założona w 1926 roku w Warszawie, członek FIDE i Europejskiej Unii Szachowej. Dziś jej członkami zwyczajnymi są kluby i inne osoby prawne.
Olimpiada szachowa to drużynowe mistrzostwa świata rozgrywane pod egidą FIDE; III Olimpiadę w Hamburgu w 1930 roku wygrała reprezentacja Polski.
Oś czasu
| Data | Co się wydarzyło |
|---|---|
| 11 kwietnia 1926 | W Warszawie delegaci klubów szachowych założyli Polski Związek Szachowy. Prezesem został Józef Żabiński, wiceprezesem Dawid Przepiórka. Członkiem związku mógł wtedy zostać każdy szachista. |
| 12 kwietnia 1926 | Następnego dnia rozpoczęły się I Szachowe Mistrzostwa Polski. |
| 1927 | PZSzach został przyjęty do Międzynarodowej Federacji Szachowej (FIDE). |
| 13–27 lipca 1930 | Reprezentacja Polski w składzie Akiba Rubinstein, Ksawery Tartakower, Paulin Frydman, Dawid Przepiórka i Kazimierz Makarczyk zdobyła złoty medal III Olimpiady Szachowej w Hamburgu. |
| 4–15 października 2025 | Reprezentacja Polski kobiet zdobyła tytuł drużynowych mistrzyń Europy w Batumi (Alina Kaszlińska, Aleksandra Malcewska, Oliwia Kiołbasa, Monika Soćko, Klaudia Kulon). |
| 22–30 marca 2026 | W roku stulecia Indywidualne Mistrzostwa Polski i Mistrzostwa Polski Kobiet rozegrano w Warszawie; mistrzami zostali Szymon Gumularz i Oliwia Kiołbasa. |
| 11 kwietnia 2026 | Gala stulecia odbyła się w Muzeum Narodowym w Warszawie, z udziałem przedstawicieli wszystkich 16 związków wojewódzkich, FIDE i ECU. Kazimierz Makarczyk, uczestnik złotej olimpiady z 1930 roku, został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. |
| do września 2026 | W Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie była czynna wystawa „Historia figurami pisana. Stulecie Polskiego Związku Szachowego”. |
Stan na 22.11.2026 · źródło: „Szachy” IV/1976, s. 97–98 (skan na pzszach.pl); PZSzach: „90 lat Polskiego Związku Szachowego” (2016) i „Bombowa drużyna w Hamburgu” (2019); sprawozdanie merytoryczne Zarządu PZSzach za okres maj 2025 do czerwca 2026
Dane: szachmaty.pl, licencja CC BY 4.0, cytuj z linkiem.
Związek w roku stulecia
W 2025 roku do PZSzach przyjęto 35 nowych klubów, a w Centralnym Rejestrze zarejestrowano 14 065 nowych zawodników i zawodniczek. Według Centralnego Rejestru 22 listopada 2026 r. członkami zwyczajnymi związku było 530 klubów, w tym 115 uczniowskich klubów sportowych. Program „Edukacja przez Szachy w Szkole” objął ponad 1600 szkół. Jak dziś działa związek, opisujemy w przewodniku po szachach w Polsce.
Polskich mistrzów różnych epok przedstawia nasza galeria mistrzów szachowych, a hasło o związku jest w słowniku szachowym.
Najczęstsze pytania
Kiedy powstał Polski Związek Szachowy?
11 kwietnia 1926 roku w Warszawie, dzień przed rozpoczęciem I Szachowych Mistrzostw Polski. W 2026 roku związek obchodził stulecie.
Kto był pierwszym prezesem PZSzach?
Józef Żabiński. Wiceprezesem w pierwszym zarządzie był Dawid Przepiórka.
Kiedy PZSzach wstąpił do FIDE?
W 1927 roku, rok po założeniu związku.
Kiedy Polska wygrała olimpiadę szachową?
W 1930 roku w Hamburgu. Złoto III Olimpiady Szachowej zdobyli Akiba Rubinstein, Ksawery Tartakower, Paulin Frydman, Dawid Przepiórka i Kazimierz Makarczyk.
Jak PZSzach obchodził stulecie?
Galą 11 kwietnia 2026 roku w Muzeum Narodowym w Warszawie oraz wystawą „Historia figurami pisana. Stulecie Polskiego Związku Szachowego”, czynną w Muzeum Sportu i Turystyki do września 2026 roku.
Źródła
Dokumenty otwarte i sprawdzone 21–22.11.2026. Regulaminy streszczamy własnymi słowami; wiążące są dokumenty PZSzach i FIDE.
- „Szachy” IV/1976, s. 97–98: „Na 50-lecie Polskiego Związku Szachowego” (skan na pzszach.pl)
- PZSzach: „90 lat Polskiego Związku Szachowego” (2016)
- PZSzach: „Bombowa drużyna w Hamburgu” (2019)
- Sprawozdanie merytoryczne Zarządu PZSzach, maj 2025 do czerwca 2026
- Centralny Rejestr Członków PZSzach
- Statut PZSzach (od 7.08.2023)