Słownik szachowy
W skrócie: wszystkie pojęcia szachowe, które opisujemy na Szachmatach, w jednym miejscu i w porządku alfabetycznym: bierki, zasady gry, taktyka, maty, strategia, końcówki, tempo gry, tytuły i odmiany szachów.
Wyniki:
Zacznij tutaj
- Figury szachoweSześć rodzajów bierek: król, hetman, wieża, goniec, skoczek i pionek, każda strona ma ich 16
- SzachSytuacja, w której król jest atakowany przez figurę przeciwnika
- Mat (szach mat)Szach, przed którym nie ma obrony, kończy partię wygraną strony, która go dała
- PatStrona na posunięciu nie ma żadnego prawidłowego ruchu, a jej król nie jest szachowany, partia kończy się remisem
- RoszadaJedyny ruch dwiema bierkami naraz: król idzie o dwa pola w stronę wieży, a wieża przeskakuje obok niego
- Promocja pionkaPionek, który dojdzie do ostatniej linii szachownicy, w tym samym ruchu zamienia się w hetmana, wieżę, gońca albo skoczka swojego koloru
- Bicie w przelocieSpecjalne bicie pionkiem pionka, który właśnie przeszedł o dwa pola obok niego, możliwe tylko w następnym ruchu
- BicieRuch na pole, na którym stoi bierka przeciwnika: zbita bierka schodzi z szachownicy, a bijąca zajmuje jej miejsce
- Wartość figurUmowna liczba punktów każdej figury: pionek 1, skoczek i goniec po 3, wieża 5, hetman 9
- GroźbaTo, co przeciwnik mógłby zrobić w następnym ruchu, gdybyś nie zareagował: zbić bierkę, dać mata albo wygrać materiał
Wszystkie hasła od A do Ż
Nie ma takiego hasła. Spróbuj krótszego słowa albo wybierz „Wszystkie”.
A
- Aktywność figurStrategiaTo, ile pól kontroluje figura i jak bardzo bierze udział w grze
- Aktywny królKońcówkiW końcówce król przestaje się chować i staje się silną figurą w centrum
- Analiza partiiStrategiaPrzejrzenie rozegranej partii ruch po ruchu, żeby znaleźć błędy i lepsze ruchy
- Antyszachy (szachy odwrotne)OdmianyOdmiana z odwróconym celem: wygrywa gracz, który pierwszy straci wszystkie bierki albo nie będzie miał ruchu
- Arcymistrz (GM)Tytuły i świat szachówArcymistrz (ang. grandmaster, GM) to najwyższy tytuł szachowy nadawany przez FIDE
- Arcymistrzyni (WGM)Tytuły i świat szachówNajwyższy tytuł kobiecy FIDE: ranking 2300 i normy, obok tytułów WIM, WFM i WCM
- ArmageddonOdmianyOstatnia partia dogrywki: białe dostają więcej czasu na zegarze, ale muszą wygrać, bo przy remisie zwycięzcą zostają czarne
B
- Bezpieczeństwo królaStrategiaOchrona króla przez roszadę, pionki przed nim i figury w pobliżu
- BiciePodstawy i zasadyRuch na pole, na którym stoi bierka przeciwnika: zbita bierka schodzi z szachownicy, a bijąca zajmuje jej miejsce
- Bicie w przelociePodstawy i zasadySpecjalne bicie pionkiem pionka, który właśnie przeszedł o dwa pola obok niego, możliwe tylko w następnym ruchu
- Blitz (szachy błyskawiczne)Tempa i turniejeBlitz, po polsku szachy błyskawiczne, to partia, w której każdy gracz ma 10 minut lub mniej na całą grę (z dodatkiem za ruch liczonym przez 60 ruchów)
- Bughouse (szachy w parach)OdmianyOdmiana dla czterech osób w dwóch drużynach
- BulletTempa i turniejeBardzo szybkie szachy, w których każdy gracz ma mniej niż trzy minuty na całą partię, najczęściej jedną minutę
C
- CentrumStrategiaCztery środkowe pola d4, e4, d5 i e5, z których figury działają najdalej
- Chess960 (szachy Fischera)OdmianyChess960, czyli szachy Fischera, to odmiana, w której figury w pierwszym rzędzie ustawia się losowo według kilku zasad
- CrazyhouseOdmianyOdmiana szachów, w której zbita bierka przeciwnika zmienia kolor i trafia do Twojego zapasu
D
- DebiutDebiutyPoczątek partii, w którym strony rozwijają figury, walczą o centrum i chowają króla
- DesperadoTaktykaFigura, która i tak zginie, zabiera ze sobą jak najwięcej materiału
- Dodawany czas (inkrement)Tempa i turniejeStała liczba sekund, którą zegar dopisuje graczowi po każdym wykonanym ruchu, na przykład 2 sekundy w tempie 3+2
- Dotknięta figuraPodstawy i zasadyW partii na żywej szachownicy gracz, który celowo dotknie swojej figury, musi nią ruszyć, a jeśli dotknie figury przeciwnika, musi ją zbić
E
F
- Fazy partii: debiut, gra środkowa, końcówkaDebiutyPartię szachową dzieli się na trzy fazy: debiut (pierwsze ruchy i rozwój figur), grę środkową (plany i walka figur) oraz końcówkę (mało figur, aktywny król i pionki)
- FEN (zapis pozycji)Podstawy i zasadyTekstowy zapis jednej pozycji szachowej: gdzie stoją bierki, kto ma ruch, jakie roszady są jeszcze możliwe, czy jest bicie w przelocie i ile ruchów minęło
- FianchettoDebiutyUstawienie gońca na długiej przekątnej: najpierw pionek g albo b idzie o jedno pole, potem goniec staje na g2, b2 (białe) albo g7, b7 (czarne)
- FIDETytuły i świat szachówFIDE (z francuskiego Fédération Internationale des Échecs) to Międzynarodowa Federacja Szachowa, która ustala przepisy gry, prowadzi ranking i nadaje tytuły
- Figury szachoweRuchy i bierkiSześć rodzajów bierek: król, hetman, wieża, goniec, skoczek i pionek, każda strona ma ich 16
- ForpocztaStrategiaPole w obozie przeciwnika, którego nie zaatakuje już żaden jego pionek, najlepsze miejsce dla skoczka
G
- GambitDebiutyDebiut, w którym jedna strona oddaje pionka albo figurę za szybszy rozwój i atak
- Gambit hetmańskiDebiutyDebiut 1.d4 d5 2.c4, w którym białe proponują pionka c, żeby odciągnąć pionka d5 z centrum
- Gambit królewskiDebiutyOstry debiut 1.e4 e5 2.f4, w którym białe oddają pionka f za otwartą linię i atak
- GoniecRuchy i bierkiFigura lekka, która chodzi po przekątnych i przez całą partię zostaje na polach jednego koloru
- Gra środkowaDebiutyCzęść partii między debiutem a końcówką, gdy figury są rozwinięte i zaczyna się walka według planu
- GroźbaTaktykaTo, co przeciwnik mógłby zrobić w następnym ruchu, gdybyś nie zareagował: zbić bierkę, dać mata albo wygrać materiał
H
I
J
K
- Kandydat na mistrza (CM)Tytuły i świat szachówNajniższy tytuł FIDE, za osiągnięcie rankingu 2200
- KombinacjaTaktykaWymuszony ciąg ruchów, najczęściej z ofiarą, po którym przeciwnik nie ma dobrej obrony i traci materiał albo dostaje mata
- Kompozycja szachowaOdmianyUkładanie pozycji, które mają jedno, często zaskakujące rozwiązanie
- KońcówkaKońcówkiOstatnia faza partii, gdy na szachownicy zostało mało figur, a król staje się aktywny
- Końcówka gońcowaKońcówkiKońcówka z gońcami i pionkami, w której ważne jest, czy gońce są jednopolowe, czy różnopolowe
- Końcówka hetmańskaKońcówkiKońcówka z hetmanami i pionkami, pełna szachów, w której król szuka schronienia przed wiecznym szachem
- Końcówka pionkowaKońcówkiKońcówka z samymi królami i pionkami, w której liczy się każde tempo
- Końcówka skoczkowaKońcówkiKońcówka ze skoczkami i pionkami, podobna do pionkowej, bo skoczek chodzi powoli
- KrólRuchy i bierkiNajważniejsza bierka: chodzi o jedno pole w każdą stronę, a jego mat kończy partię
L
- Lekkie i ciężkie figuryRuchy i bierkiLekkie figury to goniec i skoczek, warte około 3 pionków
- Liczenie wariantówTaktykaObliczanie w myślach kolejnych ruchów obu stron, żeby sprawdzić, dokąd prowadzi pomysł
- Linia, rząd i przekątnaRuchy i bierkiLinia to pionowa kolumna pól (od a do h), rząd to pozioma linia pól (od 1 do 8), a przekątna to ukośny pas pól jednego koloru
Ł
M
- Mat (szach mat)Podstawy i zasadySzach, przed którym nie ma obrony, kończy partię wygraną strony, która go dała
- Mat AnastazjiMatyMat wieżą i skoczkiem na skraju szachownicy, gdy własny pionek zamyka królowi ucieczkę
- Mat AnderssenaMatyMat wieżą na ostatnim rzędzie wspartą pionkiem, który stoi na skos od króla
- Mat arabskiMatyMat wieżą i skoczkiem królowi stojącemu w rogu szachownicy
- Mat Blackburne’aMatyMat dwoma gońcami i skoczkiem królowi po krótkiej roszadzie
- Mat BodenaMatyMat dwoma gońcami na krzyżujących się przekątnych, zwykle po długiej roszadzie
- Mat DamianoMatyMat hetmanem na h7 przy wsparciu pionka z g6
- Mat duszonyMatyMat skoczkiem królowi, którego ze wszystkich stron otaczają jego własne bierki
- Mat dwoma gońcamiMatyMat samotnemu królowi dwoma gońcami i królem, możliwy tylko w rogu szachownicy
- Mat głupcaMatyNajkrótszy możliwy mat, w dwóch ruchach czarnych po osłabieniu pionków f i g przez białe
- Mat GrecoMatyMat hetmanem albo wieżą na skraju szachownicy, gdy goniec odcina królowi pole ucieczki
- Mat hakaMatyMat wieżą wspartą skoczkiem, którego z kolei broni pionek
- Mat królem i hetmanemKońcówkiPodstawowy mat samotnemu królowi, którego trzeba zepchnąć na skraj szachownicy bez dawania pata
- Mat królem i wieżąKońcówkiPodstawowy mat samotnemu królowi wieżą i królem, wymaga spychania króla rząd po rzędzie
- Mat LegalaMatyPułapka debiutowa z ofiarą hetmana i matem lekkimi figurami
- Mat lekką figurąMatyMat zadany samym gońcem albo skoczkiem, gdy króla zamykają jego własne bierki
- Mat LolliegoMatyMat hetmanem na g7 wspartym pionkiem z f6
- Mat Morphy’egoMatyMat gońcem na długiej przekątnej, gdy wieża odcina królowi ucieczkę
- Mat na ostatniej liniiMatyMat wieżą albo hetmanem na pierwszym lub ostatnim rzędzie, gdy własne pionki zamykają króla
- Mat naramiennikowyMatyMat hetmanem królowi, któremu dwie własne wieże zamykają pola po bokach
- Mat operowyMatyMat wieżą na ostatnim rzędzie wspartą gońcem, znany z partii Morphy’ego w operze
- Mat Pillsbury’egoMatyMat wieżą i gońcem po otwarciu linii g przed królem po roszadzie
- Mat szewskiMatySzybki mat hetmanem na f7 przy wsparciu gońca z c4, najczęstsza pułapka na początkujących
- Mat VukoviciaMatyMat wieżą na skraju szachownicy, gdy skoczek osłania ją i odcina królowi pola
- Mat w narożnikuMatyMat królowi zepchniętemu do rogu, gdzie ma najmniej pól ucieczki
- Mistrz FIDE (FM)Tytuły i świat szachówTytuł FIDE za osiągnięcie rankingu 2300, trzeci w hierarchii po arcymistrzu i mistrzu międzynarodowym
- Mistrz międzynarodowy (IM)Tytuły i świat szachówMistrz międzynarodowy (IM) to drugi co do wagi tytuł szachowy FIDE
- Mistrzostwa świata w szachachTytuły i świat szachówMecz, w którym mistrz świata broni tytułu przeciwko pretendentowi wyłonionemu w turnieju kandydatów
N
- Niedoczas (zeitnot)Tempa i turniejeNiedoczas (z niemieckiego zeitnot) to brak czasu na zegarze: graczowi zostało tak mało minut albo sekund, że musi ruszać się bardzo szybko i łatwo popełnia błędy
- NiedopromowanieTaktykaPromocja pionka na skoczka, gońca albo wieżę zamiast hetmana, żeby uniknąć pata albo dać szacha
- Nieprawidłowy ruchPodstawy i zasadyPosunięcie niezgodne z zasadami, na przykład ruch, po którym własny król zostaje w szachu, albo skoczek postawiony na złym polu
- Niewystarczający materiałPodstawy i zasadySytuacja, w której żadna ze stron nie może dać mata nawet przy najgorszej grze przeciwnika, na przykład król przeciw królowi
- Norma na tytułTytuły i świat szachówNorma to wynik w turnieju na tyle dobry, że liczy się do tytułu GM, IM, WGM albo WIM
- Notacja szachowaPodstawy i zasadySposób zapisywania ruchów literami i nazwami pól, na przykład Sf3 albo exd5
O
- Obrona Caro-KannDebiutySolidna odpowiedź 1...c6 na 1.e4, po której czarne grają d5 i nie zamykają gońca c8
- Obrona francuskaDebiutyOdpowiedź 1...e6 na 1.e4: czarne budują mocny łańcuch pionków i kontratakują centrum
- Obrona sycylijskaDebiutyNajpopularniejsza odpowiedź na 1.e4: czarne grają 1...c5 i walczą o centrum z boku
- OdciągnięcieTaktykaZmuszenie figury obrońcy do opuszczenia pola albo linii, którą musi pilnować
- Odkładana roszadaDebiutyBłąd, w którym król zostaje w centrum za długo i staje się celem ataku
- Odkryty atakTaktykaRuch jedną figurą, który otwiera drogę ataku innej figurze stojącej za nią
- OfiaraTaktykaŚwiadome oddanie pionka albo figury, żeby w zamian dostać coś cenniejszego: mata, odzyskanie materiału z nadwyżką, silny atak albo trwałą przewagę w pozycji
- Okienko dla królaStrategiaWolne pole ucieczki dla króla zrobione ruchem pionka, chroni przed matem na ostatniej linii
- Olimpiada szachowaTytuły i świat szachówTurniej drużyn narodowych, w którym grają reprezentacje prawie wszystkich krajów świata
- OpozycjaKońcówkiKrólowie stoją naprzeciw siebie z jednym polem przerwy, a lepiej ma ten, kto nie musi ruszać
- Otwarta i zamknięta pozycjaStrategiaPozycja otwarta to taka, w której w centrum zostało mało pionków, a linie i przekątne są wolne
- Otwarta liniaStrategiaLinia pionowa bez pionków, idealna droga dla wieży w głąb pozycji przeciwnika
- Oznaczenia ruchów (!, ?, !!)Podstawy i zasadyZnaki dopisywane do ruchu w komentarzu: ! dobry ruch, !! bardzo dobry, ? błąd, ?? gruby błąd, !? ciekawy, ?! wątpliwy
P
- Para gońcówStrategiaDwa gońce jednej strony, jeden na białych polach i jeden na czarnych
- Partia hiszpańskaDebiutyDebiut 1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5, w którym goniec atakuje obrońcę pionka e5
- Partia włoskaDebiutyDebiut 1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4, w którym goniec celuje w słabe pole f7
- PatPodstawy i zasadyStrona na posunięciu nie ma żadnego prawidłowego ruchu, a jej król nie jest szachowany, partia kończy się remisem
- PGN (zapis partii)Podstawy i zasadyZwykły plik tekstowy z zapisem całej partii szachowej: nagłówki (kto grał, gdzie, kiedy, wynik) i ruchy w notacji algebraicznej
- Pion przechodniKońcówkiPionek, którego żaden pionek przeciwnika nie może zatrzymać ani zbić w drodze do promocji
- Pion zacofanyStrategiaPionek, którego sąsiednie pionki poszły już do przodu, a pole przed nim pilnuje pionek przeciwnika
- PionekRuchy i bierkiNajsłabsza bierka: idzie do przodu o jedno pole, z pozycji wyjściowej o dwa, a bije na ukos
- Pionek wieżowyKońcówkiPionek na linii a albo h, z którym wygrać końcówkę jest najtrudniej
- Plan gryStrategiaCel na kilka ruchów naprzód wynikający z oceny pozycji, na przykład atak na króla albo słabego pionka
- Poddanie partiiPodstawy i zasadyDobrowolne uznanie porażki: gracz mówi „poddaję się”, przewraca króla albo podaje rękę i partia od razu się kończy wygraną przeciwnika
- Podstawienie figuryTaktykaRuch, po którym własna figura staje bez obrony pod biciem i przeciwnik zabiera ją za darmo
- Podwójny szachTaktykaSzach dany jednocześnie przez dwie figury, przed którym broni tylko ruch królem
- Pola kluczeKońcówkiPola, na których król przeprowadza swojego pionka do promocji bez względu na ruch przeciwnika
- Polski Związek SzachowyTytuły i świat szachówPolski Związek Szachowy (PZSzach) to krajowa federacja szachowa w Polsce, członek FIDE
- Połączone wieżeStrategiaDwie wieże na jednym rzędzie bez bierek między nimi, które bronią się nawzajem
- Pozycja LucenaKońcówkiWygrywająca pozycja w końcówce wieżowej, w której wieża buduje „most” dla króla
- Pozycja PhilidoraKońcówkiPodstawowa obrona w końcówce wieża i pionek przeciwko wieży, która daje remis
- ProfilaktykaStrategiaRuch albo plan, który zapobiega temu, co chce zrobić przeciwnik, zanim on to zrobi
- Promocja pionkaPodstawy i zasadyPionek, który dojdzie do ostatniej linii szachownicy, w tym samym ruchu zamienia się w hetmana, wieżę, gońca albo skoczka swojego koloru
- PrzeciążenieTaktykaJedna figura broni dwóch rzeczy naraz i nie zdąży obronić obu
- PrzeciwszachTaktykaObrona przed szachem ruchem, który sam daje szacha przeciwnikowi
- Przekroczenie czasuTempa i turniejeSytuacja, w której graczowi skończył się czas na zegarze („spadła flaga”)
- PrzesłonaTaktykaWstawienie bierki na linię między figurą obrońcy a tym, czego ona broni
- Przewaga materialnaRuchy i bierkiPrzewaga materialna oznacza, że jedna strona ma na szachownicy więcej punktów w bierkach niż druga
- Przewaga przestrzeniStrategiaPrzewaga przestrzeni oznacza, że pionki jednej strony są wysunięte dalej i kontrolują więcej pól, więc jej figury mają więcej miejsca, a figury przeciwnika się tłoczą
- Pułapka debiutowaDebiutyNaturalnie wyglądający ruch w debiucie, który po dokładnej odpowiedzi przegrywa materiał albo partię
- Punkty pomocniczeTempa i turniejeDodatkowe wyliczenia, które ustalają kolejność graczy z taką samą liczbą punktów w turnieju
R
- Ranking EloPodstawy i zasadyLiczba, która mierzy siłę gry: rośnie po wygranych, spada po przegranych, tym bardziej, im silniejszy był rywal
- Ranking FIDETytuły i świat szachówOficjalny ranking Elo prowadzony przez FIDE osobno dla partii klasycznych, szybkich i błyskawicznych
- Reguła kwadratuKońcówkiSzybki sposób sprawdzenia, czy król dogoni pionka idącego do promocji
- RemisPodstawy i zasadyWynik partii bez zwycięzcy, po pacie, porozumieniu, powtórzeniu pozycji albo zasadzie 50 ruchów, obaj gracze dostają po pół punktu
- Remis przez porozumienieTempa i turniejeZakończenie partii wynikiem nierozstrzygniętym, bo jeden gracz zaproponował remis, a drugi go przyjął
- RentgenTaktykaDziałanie figury przez inną bierkę na linii, jakby jej tam nie było
- RoszadaPodstawy i zasadyJedyny ruch dwiema bierkami naraz: król idzie o dwa pola w stronę wieży, a wieża przeskakuje obok niego
- Rozwój figurDebiutyWyprowadzenie skoczków i gońców z pozycji wyjściowej na aktywne pola w pierwszych ruchach
- Ruch i półruchPodstawy i zasadyRuch to przestawienie jednej bierki przez gracza, którego jest kolej
- Ruch pośredni (zwischenzug)TaktykaSilny ruch wstawiony przed oczekiwanym odbiciem, zwykle szach albo groźba
- Ruch wymuszonyTaktykaSytuacja, w której gracz ma tylko jeden prawidłowy albo jeden rozsądny ruch
S
- Sędzia szachowyTempa i turniejeOsoba, która prowadzi turniej i pilnuje przestrzegania przepisów gry: rozstrzyga spory, reaguje na nieprawidłowe ruchy, liczy czas i ogłasza wyniki
- Silnik szachowy (Stockfish)Podstawy i zasadyProgram komputerowy, który liczy warianty, ocenia pozycję liczbą i wskazuje najlepsze ruchy
- SkoczekRuchy i bierkiFigura lekka, która chodzi „literą L” i jako jedyna przeskakuje nad innymi bierkami
- Skrzydło królewskie i hetmańskieRuchy i bierkiSkrzydło królewskie to połowa szachownicy po stronie króla (linie e, f, g, h), a skrzydło hetmańskie to połowa po stronie hetmana (linie a, b, c, d)
- Struktura pionkowaStrategiaUkład pionków obu stron, który podpowiada plan i dobre pola dla figur
- SymultanaTytuły i świat szachówRozgrywka, w której jeden szachista, zwykle mistrz, gra jednocześnie z wieloma przeciwnikami ustawionymi w kole albo w rzędzie
- System kołowyTempa i turniejeSposób prowadzenia turnieju, w którym każdy uczestnik rozgrywa partię z każdym innym
- System londyńskiDebiutyUstawienie białych z 1.d4 i szybkim gońcem na f4, grane prawie niezależnie od ruchów czarnych
- System szwajcarskiTempa i turniejeSposób prowadzenia turnieju, w którym w każdej rundzie grają ze sobą gracze z taką samą albo podobną liczbą punktów, a nikt nie gra dwa razy z tym samym rywalem
- SzachPodstawy i zasadySytuacja, w której król jest atakowany przez figurę przeciwnika
- Szach z odsłonyTaktykaOdkryty atak, w którym odsłonięta figura daje szacha, a ruszona bierka może w tym czasie zabrać coś innego
- Szachy chińskie (xiangqi)OdmianyXiangqi, czyli szachy chińskie, to gra pokrewna szachom, w której bierki stoją na przecięciach linii planszy 9 na 10, a nie na polach
- Szachy heksagonalne (Glińskiego)OdmianyOdmiana szachów na planszy z 91 sześciokątnych pól w trzech kolorach
- Szachy klasyczneTempa i turniejePartie, w których każdy gracz ma co najmniej 60 minut, a zwykle dużo więcej
- Szachy korespondencyjneTempa i turniejePartie rozgrywane na odległość, w których na każdy ruch gracz ma zwykle kilka dni
- Szachy na ślepoOdmianyGra bez patrzenia na szachownicę: gracz słyszy albo czyta ruchy przeciwnika w notacji, a całą pozycję pamięta w głowie
- Szachy szybkie (rapid)Tempa i turniejeSzachy szybkie (rapid) to partie, w których każdy gracz ma więcej niż 10, ale mniej niż 60 minut na całą grę, licząc z dodatkiem za ruch
- SzpilaTaktykaAtak na cenną figurę, która po ucieczce odsłania słabszą figurę stojącą za nią
T
- Taktyka szachowaTaktykaKrótkie, wymuszone ciągi ruchów, które wygrywają materiał albo dają mata
- TempoDebiutyJeden ruch traktowany jako jednostka czasu
- Teoria debiutów i nowinkaDebiutyTeoria debiutów to zbiór przebadanych wariantów otwarcia partii, z oceną, które ruchy są dobre
- TranspozycjaDebiutySytuacja, w której ta sama pozycja powstaje po innej kolejności ruchów, na przykład debiut zaczęty jak partia angielska zamienia się w gambit hetmański
- Trening taktycznyTaktykaRegularne rozwiązywanie krótkich zadań, które uczy szybko widzieć widełki, związania i maty
- TriangulacjaKońcówkiObejście królem trzech sąsiednich pól w trójkąt, żeby wrócić na to samo pole o jeden ruch później
- Trzy szachyOdmianyOdmiana, w której partię wygrywa ten, kto da mata albo jako pierwszy da przeciwnikowi trzeci szach
- Trzykrotne powtórzenie pozycjiPodstawy i zasadyGdy ta sama pozycja pojawi się na szachownicy po raz trzeci, gracz, który ma ruch, może zażądać remisu
- Turniej kandydatówTytuły i świat szachówTurniej najsilniejszych szachistów świata, którego zwycięzca zostaje pretendentem i gra mecz o tytuł z mistrzem świata
- TwierdzaKońcówkiPozycja obronna, w której strona słabsza nie może przegrać, choć ma mniej materiału, bo przeciwnik nie ma jak dostać się do jej króla ani pionków
- Tytuły szachoweTytuły i świat szachówStopnie nadawane przez FIDE za osiągnięcia w partiach rankingowych
U
W
- Wartość figurRuchy i bierkiUmowna liczba punktów każdej figury: pionek 1, skoczek i goniec po 3, wieża 5, hetman 9
- WciągnięcieTaktykaZmuszenie bierki przeciwnika, zwykle ofiarą, do wejścia na pole, na którym padnie łupem
- WidełkiTaktykaAtak jednej bierki na dwie albo więcej bierek przeciwnika jednocześnie
- Wieczny szachPodstawy i zasadySytuacja, w której jedna strona może dawać szacha bez końca, a król przeciwnika nie ma jak się przed tym schować
- WieżaRuchy i bierkiFigura ciężka, która chodzi po liniach i rzędach na dowolną odległość
- Wieża na siódmym rzędzieStrategiaWieża, która weszła na przedostatni rząd przeciwnika (białe na 7., czarne na 2.)
- Większość pionkowaStrategiaSytuacja, w której jedna strona ma na jednym skrzydle więcej pionków niż przeciwnik, na przykład trzy przeciw dwóm
- Wisząca figuraTaktykaFigura, której nic nie broni i którą przeciwnik może zbić za darmo
- Wiszące pionyStrategiaDwa pionki jednej strony stojące obok siebie na czwartym rzędzie (najczęściej c i d), bez własnych pionków na liniach obok
- WymianaStrategiaSeria bić, w której obie strony tracą bierki o podobnej wartości, na przykład skoczka za gońca albo wieżę za wieżę
- Wzorce matoweMatyPowtarzalne ustawienia figur, które dają mata i które warto rozpoznawać od razu
Z
- Zadanie szachoweTaktykaPozycja z poleceniem, na przykład „mat w 2” albo „białe wygrywają”, do samodzielnego rozwiązania
- Zapis partii (blankiet)Podstawy i zasadyNotowanie na blankiecie każdego ruchu obu stron w notacji algebraicznej, na bieżąco w trakcie gry
- Zasada 50 ruchówPodstawy i zasadyJeśli przez ostatnie 50 ruchów białych i 50 ruchów czarnych nikt niczego nie zbił i nikt nie ruszył pionkiem, gracz może zażądać remisu
- Zasady gry w szachyPodstawy i zasadyWszystkie przepisy w jednym miejscu: ruchy bierek, szach, mat, remis i ruchy specjalne
- Zdublowane pionyStrategiaDwa pionki jednego koloru na tej samej linii, zwykle słabsze niż dwa pionki obok siebie
- Zegar szachowyTempa i turniejePodwójny zegar, który odmierza osobno czas każdego gracza
- Zły goniecStrategiaGoniec, przed którym własne pionki stoją na polach tego samego koloru co on
- ZugzwangTaktykaPozycja, w której każdy ruch pogarsza sytuację, a pasować nie wolno
- ZwiązanieTaktykaFigura nie może się ruszyć, bo odsłoniłaby za sobą króla albo cenniejszą figurę
Od jakich pojęć zacząć naukę szachów?
Od nazw i ruchów bierek, potem od trzech sytuacji, które kończą albo zmieniają partię: szach, mat i pat. Następne są zasady specjalne: roszada, bicie w przelocie i promocja pionka. Z tym zestawem można rozegrać pełną partię.
Czym słownik różni się od katalogu błędów?
Słownik wyjaśnia pojęcia: co znaczy dane słowo i jak działa zasada. Katalog błędów opisuje powtarzalne pomyłki graczy do około 1200 Elo i to, jak się ich pozbyć. Oba prowadzą do tych samych ćwiczeń w aplikacji.
Zacznij kurs od pierwszego ruchu
Za darmo i bez konta. Postęp zostaje w Twojej przeglądarce.