Pat i remis w szachach: pięć dróg do partii bez zwycięzcy

Pat to sytuacja, w której strona na ruchu NIE jest szachowana, ale nie ma żadnego legalnego ruchu. Partia natychmiast kończy się remisem, niezależnie od tego, kto miał przewagę. To najboleśniejszy sposób, w jaki początkujący zamieniają pewną wygraną w pół punktu.

W skrócie: szachy znają pięć dróg do remisu: pat, zgodę obu graczy, niewystarczający materiał do mata, trzykrotne powtórzenie pozycji i 50 posunięć bez bicia oraz ruchu pionem. Na planszy poniżej masz pozycję, w której jeden ruch hetmanem daje mata, a inny prowadzi do pata. Sprawdź oba.

Mat czy pat? Sprawdź na żywo

Białe mają hetmana i wygraną w jednym ruchu. Zagraj hetmanem na c8: mat. Wróć i zagraj na c7: pat i remis, mimo miażdżącej przewagi. Ta pułapka łapie początkujących w prawie każdej końcówce z hetmanem.

Pat a mat: jedna różnica, pół punktu

W obu sytuacjach strona na ruchu nie ma legalnego ruchu. Różnica jest jedna: przy macie król stoi w szachu, przy pacie nie stoi. Mat to wygrana strony atakującej, pat to remis dla obu. Dlatego przy dużej przewadze warto przed każdym ruchem sprawdzić: „czy po moim ruchu przeciwnik ma jeszcze JAKIKOLWIEK ruch?".

Jakie są rodzaje remisu w szachach?

1. Pat: brak legalnego ruchu bez szacha, najczęstszy „wypadek przy pracy" w wygranych końcówkach.
2. Remis za zgodą: gracze po prostu się umawiają. To najczęstszy remis w praktyce turniejowej.
3. Niewystarczający materiał: samymi królami, królem z gońcem albo królem ze skoczkiem nie da się dać mata. Partia kończy się automatycznie.
4. Trzykrotne powtórzenie: ta sama pozycja (z tym samym graczem na ruchu) pojawia się trzeci raz. Stąd biorą się remisy przez „wieczne szachy".
5. Zasada 50 posunięć: pięćdziesiąt kolejnych ruchów bez jakiegokolwiek bicia i bez ruchu pionem.

Pat jako broń: obrona słabszej strony

Pat nie jest tylko wypadkiem. To także legalna deska ratunku. Strona przegrywająca potrafi celowo oddać wszystkie ruchome figury albo wmanewrować króla w narożnik tak, żeby przeciwnik w pogoni za matem sam zapędził ją w pata. W końcówkach hetman przeciwko pionowi na przedostatniej linii pat bywa wręcz głównym motywem obrony. Umiejętność GROŻENIA patem to realna broń, a umiejętność jego unikania to obowiązkowa technika strony wygrywającej.

Jak nie wpaść w pata: checklista wygrywającego

• Po każdym swoim ruchu policz ruchy przeciwnika. Jeśli został mu tylko król, upewnij się, że MA gdzie pójść albo że dajesz szacha.
• W końcówce z hetmanem trzymaj go w „odległości skoczka" od króla przeciwnika: odcina pola, ale zostawia oddech.
• Nie bierz każdego piona automatycznie: czasem to ostatni ruchomy element przeciwnika i jego zbicie oznacza pata.

Różnicę między szachem, matem i patem w szerszym kontekście reguł znajdziesz na stronie zasad gry w szachy, a sam mat rozkładamy na czynniki pierwsze w artykule o szach macie. Technikę matowania hetmanem bez wpadki w pata przećwiczysz w rozdziale „Końcówki" darmowego kursu.

Najczęstsze pytania

Co to jest pat w szachach?

Pat to sytuacja, w której strona mająca ruch nie ma żadnego legalnego posunięcia, a jej król nie stoi w szachu. Partia kończy się natychmiast remisem, niezależnie od tego, ile materiału ma przewagi druga strona. To najczęstszy sposób, w jaki wygrana zamienia się w pół punktu.

Czym pat różni się od remisu?

Pat to jeden z kilku sposobów, w jaki partia kończy się remisem. Pozostałe to zgoda obu stron, trzykrotne powtórzenie pozycji, pięćdziesiąt posunięć bez bicia i ruchu pionkiem oraz niedostateczny materiał do dania mata. Każdy z nich daje ten sam wynik: pół punktu.

Jak uniknąć pata w wygranej pozycji?

Przed każdym ruchem sprawdź, czy przeciwnik będzie miał czym zagrać. Zamiast odbierać królowi ostatnie pola hetmanem, dawaj szachy albo zbliż własnego króla i zamatuj. Prosta zasada na końcówki: zostaw przeciwnikowi jedno pole, dopóki nie jesteś gotów dać mata.

Kurs działa offline po pierwszej wizycie online na tym urządzeniu. Instalacja aplikacji nie jest wymagana.