Odciągnięcie: obrońca pola matowego
Najprostszy obraz odciągnięcia: jedna bierka przeciwnika broni pola, na którym czeka mat. W tej pozycji hetman d3 i skoczek g5 atakują pole h7, a broni go tylko skoczek f6:
Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: skoczek f6 broni pola h7.
Hetman d3 i skoczek g5 atakują pole h7. Broni go tylko skoczek f6.
Szach. Pole f8 bierze goniec c5, więc czarne mają jeden legalny ruch.
Skoczek zszedł z f6 i przestał bronić h7.
Hetmana osłania skoczek g5.
Po 1.We8+ król nie może odejść na f8, bo to pole bierze goniec c5. Czarne mają jeden legalny ruch: 1...Sxe8. Skoczek schodzi z f6 i 2.Hxh7 to mat.
Odciągnięcie: pole przemiany
Obrońca nie musi pilnować pola matowego. Może stać na polu, przez które chce przejść pion. Tu czarna wieża zajmuje b8, tuż przed pionem b7:
Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: wieża b8 blokuje pole przemiany.
Pion b7 stoi o krok od przemiany, ale pole b8 zajmuje czarna wieża.
Szach po ósmej linii. Czarne mają jeden legalny ruch.
Wieża zeszła z b8.
Pion bije wieżę i zostaje hetmanem z matem.
Szach 1.Wc8+ ma jedną odpowiedź: 1...Wxc8. Wieża zeszła z b8, a pion bije ją z przemianą. Po 2.bxc8=H jest mat, bo król h8 nie ma wolnego pola.
Odciągnięcie króla od hetmana
Odciągnąć można nawet króla. Hetmany stoją naprzeciw siebie na przekątnej, a czarnego hetmana f7 broni tylko król:
Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: król g7 jest jedynym obrońcą hetmana.
Hetmany stoją naprzeciw siebie. Czarnego hetmana f7 broni tylko król g7.
Szach wieżą. Każda odpowiedź czarnych przegrywa.
1… Kg8 2. Hxf7#
Król odszedł od hetmana, więc hetman przepada. Za wieżę białe dostały hetmana.
Po 1.Wh7+ każda odpowiedź czarnych przegrywa. Jeśli król bije wieżę, odchodzi od hetmana i 2.Hxf7+ zabiera go z szachem. Po 1...Kg8 albo 1...Kf8 białe dają mata od razu, biciem 2.Hxf7. Silnik znajduje dla białych mata w każdym wariancie, także po 1...Kf6.
Wciągnięcie: król na polu widełek
Wciągnięcie zaczyna się od pytania, na którym polu król przeciwnika byłby najsłabszy. Tu skoczek g5 nie sięga ani króla, ani hetmana. Gdyby jednak król stał na f8, skok na e6 atakowałby oba cele naraz:
Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: ofiara wieży na f8.
Skoczek g5 nie sięga ani króla, ani hetmana. Pole e6 stanie się groźne, gdy król znajdzie się na f8.
Ofiara wieży z szachem. Król ma jeden legalny ruch.
Widełki: szach królowi f8 i atak na hetmana c7.
Za wieżę białe zabrały hetmana.
Po 1.Wf8+ król musi bić, bo nie ma innego legalnego ruchu. Stoi teraz na f8, a 2.Se6+ daje szach i atakuje hetmana c7. Białe oddały wieżę, a zabierają hetmana. Silnik ocenia pozycję po kombinacji na ponad pięć pionów przewagi białych.
Typowy błąd: zła kolejność ruchów
Przy wciągnięciu kolejność decyduje o wszystkim. Ofiara musi przyjść pierwsza, bo dopiero ona stawia króla na polu, z którego skoczek zaatakuje z szachem:
Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: najpierw ofiara na g8, potem skok na e7.
Skoczek f5 może skoczyć na e7 i zaatakować hetmana d5. Na razie byłby to atak bez szacha.
1. Se7? Atak na hetmana bez szacha. 1… Hd8 Hetman odchodzi i sam atakuje skoczka. Silnik ocenia pozycję jako wyrównaną.
Jedyny legalny ruch.
Ten sam skok jest teraz szachem i atakiem na hetmana.
Białe oddały wieżę i zabrały hetmana.
Właściwe jest 1.Wg8+ Kxg8 2.Se7+. Król stoi na g8, więc skok na e7 jest szachem i atakiem na hetmana d5 jednocześnie. Kuszące 1.Se7 od razu atakuje hetmana, ale bez szacha. Hetman spokojnie odchodzi na d8 i sam atakuje skoczka. Silnik ocenia wtedy pozycję jako wyrównaną.
Ten sam błąd zdarza się przy odciągnięciu. Jeśli ofiara nie jest szachem ani groźbą, której nie da się zignorować, przeciwnik po prostu jej nie przyjmie. Wtedy zostaje tylko oddany materiał.
Wciągnięcie w partii Rétiego z Tartakowerem
Znany przykład wciągnięcia to ofiara hetmana z partii Richarda Rétiego z Ksawerym Tartakowerem, rozegranej w Wiedniu w 1910 roku. Wieża d1 stoi za własnym gońcem d2. Białe chcą, żeby król czarnych stanął na linii d:
Partia towarzyska, Wiedeń 1910: Richard Réti gra białymi, Ksawery Tartakower czarnymi.
Wieża d1 stoi na otwartej linii d, a przed nią goniec d2.
Białe oddają hetmana, żeby wciągnąć króla na linię d.
Podwójny szach: goniec szachuje z g5, a odsłonięta wieża z d1. Na podwójny szach jedyną obroną jest ruch królem.
10… Ke8 11. Wd8#
Po 9.Hd8+ król ma jeden legalny ruch: 9...Kxd8. Hetman zrobił swoje, bo król stoi teraz na linii wieży. Goniec odchodzi z szachem na g5 i odsłania wieżę d1. To podwójny szach, na który jedyną obroną jest ruch królem, a oba pola ucieczki kończą się matem. Ten sam podwójny szach rozbieramy w artykule Odkryty atak i odkryty szach.
Jak rozpoznać odciągnięcie i wciągnięcie w partii
Oba motywy zaczynają się od innego pytania:
- Odciągnięcie: która bierka przeciwnika coś broni? Jeśli jedna figura pilnuje pola matowego, pola przemiany albo innej figury, szukaj szachu lub bicia, które zmusi ją do zejścia z posterunku.
- Wciągnięcie: na którym polu bierka przeciwnika byłaby najsłabsza? Jeśli znajdziesz pole, na którym król wpada w widełki, odkryty szach albo mat, szukaj ofiary na tym polu.
W obu przypadkach sprawdź trzy rzeczy. Czy przeciwnik musi przyjąć ofiarę? Czy po jej przyjęciu cios naprawdę działa? Czy zysk jest większy niż oddany materiał? Jeśli któraś odpowiedź brzmi „nie”, ofiara najczęściej kończy się stratą materiału.
Odciągnięcie jest bliskie przeciążeniu. Przeciążony obrońca ma dwa zadania i nie zdąży z obydwoma. Przy odciągnięciu wystarczy jedno zadanie, jeśli zmusisz obrońcę, żeby je porzucił. W wielu pozycjach oba opisy pasują jednocześnie, a rozwiązanie jest to samo: szach albo bicie, które wyciąga obrońcę z miejsca.
W Treningu odciągnięcie ćwiczysz w kategorii „Odwrócenie uwagi”, a wciągnięcie w kategorii „Przyciąganie”. Jeśli wolisz papier, arkusze z odciągnięciem i z wciągnięciem są gotowe jako pliki PDF z kluczem odpowiedzi na osobnej kartce.
Komentarze
Komentarze pojawią się w kolejnej wersji serwisu.