Przesłona i atak przez figurę w praktyce

Przesłona: przecięta linia obrony

Przesłona ma sens tylko wtedy, gdy obrońca stoi daleko od tego, czego broni. Wieża na końcu linii albo hetman z drugiego końca przekątnej pilnują pola przez kilka pustych pól. Każde z tych pól może zająć Twoja bierka.

Wstawiona bierka zwykle stoi pod biciem. Dlatego przesłona działa najlepiej z szachem albo z groźbą mata. Przeciwnik musi najpierw odpowiedzieć na szach i nie zdąży naprawić przeciętej linii.

W pierwszej pozycji wieża d8 broni gońca d4 z odległości czterech pól:

Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: skoczek przecina linię d z szachem.

Po 1.Sd6+ czarne mają dwie drogi i obie kosztują materiał. Jeśli król odejdzie, wieża b4 bierze gońca, bo wieża d8 już go nie widzi. Jeśli czarne zbiją skoczka wieżą, pion odbija, a goniec d4 nadal stoi pod biciem. Silnik daje białym w obu liniach przewagę ponad cztery piony.

(powrót do spisu)

Przesłona, która daje mata

Przesłona bywa silniejsza, gdy obrońca pilnuje pola matowego. Wtedy przecięcie linii nie zdobywa materiału, tylko otwiera drogę do mata:

Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: skoczek odcina hetmana a1 od pola g7.

Bez przesłony 1.Hg7+ oddaje hetmana, bo czarny hetman bije na g7. Po 1.Sef6+ przekątna a1-h8 jest przecięta. Czarne mają tylko dwa legalne ruchy: 1...Kh8, po którym 2.Hg7 jest matem, albo 1...Hxf6. Po biciu drugi skoczek odbija z szachem i hetman daje mata na h7. Silnik znajduje w tej pozycji mata w trzech ruchach. Tak samo działa 1.Shf6+, bo liczy się pole f6, a nie to, który skoczek na nie wejdzie.

(powrót do spisu)

Przesłona gońcem

Przesłonę może dać każda bierka, która dojdzie na linię obrony. Tutaj robi to goniec, a osłania go pion:

Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: goniec zasłania linię e przed wieżą e2.

Po 1.Ge6+ czarne mają dwa legalne ruchy. Ucieczka 1...Kh8 przegrywa od razu, bo 2.He8 jest matem: wieża e2 nie widzi już pola e8. Zostaje więc 1...Wxe6 2.dxe6. Czarne oddały wieżę za gońca, a pion e6 idzie na e8. Silnik widzi w tej pozycji wygraną białych z matem.

(powrót do spisu)

Atak przez figurę: ukryty napastnik

Atak przez figurę to sytuacja, w której Twoja figura dalekiego zasięgu stoi za inną bierką na tej samej linii. Dziś nic nie atakuje. Gdy bierka przed nią zejdzie z linii albo zostanie zbita, atak wchodzi w życie. W Treningu ten motyw nazywa się „Rentgen”, bo tylna figura widzi przez przednią.

Często przednią bierką jest Twoja własna figura. Tak powstają baterie: hetman przed gońcem na przekątnej albo dwie wieże na jednej linii. Każda taka para liczy się podczas wymiany za dwóch napastników, choć na pierwszy rzut oka atakuje tylko jedna figura.

Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: goniec b2 stoi za hetmanem na długiej przekątnej.

Na oko 1.Hxf6 to wymiana hetmanów. Policz jednak pole f6: czarne mają jednego obrońcę, skoczka h5, a białe dwóch napastników, bo goniec b2 widzi f6 przez hetmana. Po 1...Sxf6 2.Gxf6 białe zostają z figurą więcej, a silnik ocenia ich przewagę na ponad pięć pionów.

(powrót do spisu)

Atak przez figurę kończy się matem

Ten sam układ na linii a, tym razem z dwiema wieżami i słabą ostatnią linią czarnych:

Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: dwie wieże na linii a.

Wieżę a8 broni goniec d5, więc 1.Wxa8+ wygląda na zwykłą wymianę. Czarne muszą jednak bić, bo król nie ma pola ucieczki, a zasłonić szachu nie ma czym. Po 1...Gxa8 druga wieża przechodzi całą linię a i 2.Wxa8 jest matem.

(powrót do spisu)

Liczenie z atakiem przez figurę

Atak przez figurę zmienia arytmetykę wymian. Na spornym polu liczysz napastników i obrońców, a figury stojące za innymi figurami liczą się tak samo jak te z przodu. Dotyczy to obu stron: wieża przeciwnika za jego hetmanem też jest obrońcą.

Pozycja z zestawu treningowego Szachmaty: dwie wieże na czwartej linii.

Skoczek h4 ma jednego obrońcę, wieżę h8. Białe mają dwóch napastników, wieżę e4 i stojącą za nią wieżę b4. Po 1.Wxh4 Wxh4 2.Wxh4 białe zdobywają skoczka i zostają z wieżą przeciw samotnemu królowi. Tablica końcówek potwierdza, że to wygrana.

(powrót do spisu)

Atak przez figurę a szpada

We wszystkich przykładach wyżej przednią bierką była figura własna. Atak może jednak iść także przez bierkę przeciwnika. Wieża szachuje króla, a przez niego atakuje figurę, która stoi za nim na tej samej linii. Król musi zejść z linii i figura zostaje bez osłony. To właśnie szpada: atak przez figurę, w którym przednią bierką jest król albo hetman przeciwnika. Przykłady, także trik z końcówki wieżowej, pokazujemy w artykule Szpada w praktyce.

(powrót do spisu)

Najczęstszy błąd

Przy obu motywach błąd jest ten sam: gracz patrzy na bierki, a nie na linie. Przy przesłonie nie widzi, że obrońca stoi daleko i że każde pole pomiędzy to miejsce na zasłonę. Przy ataku przez figurę liczy tylko figury, które atakują teraz, i przeocza tę, która stoi z tyłu. Stąd biorą się wymiany, które na oko wychodzą na zero, a kończą się stratą figury. Więcej o tym błędzie piszemy na stronie Niekorzystna wymiana.

Prosty nawyk na oba motywy: przy każdej figurze dalekiego zasięgu, swojej i przeciwnika, poprowadź linię do końca planszy. Nie zatrzymuj się na pierwszej bierce. Sprawdź, co stoi dalej i czy ktoś może na tę linię wejść.

Jeśli wolisz ćwiczyć na papierze, arkusz z przesłonami i arkusz z atakami przez figurę są gotowe jako pliki PDF z kluczem odpowiedzi na osobnej kartce.

(powrót do spisu)