Krok 1. Zapisz partię
Bez zapisu analiza opiera się na pamięci, a po partii łatwo pomylić kolejność ruchów. Przy planszy zapisuj ruchy na blankiecie. Jak to robić, wyjaśniamy w artykule Notacja szachowa. Serwisy do gry online zapisują partię same i pozwalają pobrać ją jako plik PGN.
Do analizy w aplikacji partię można wkleić jako PGN, wybrać plik .pgn albo pobrać ostatnie publiczne partie z Lichess lub Chess.com po nazwie użytkownika. Każda zaimportowana partia trafia do Twoich partii. Tam trafiają też partie rozegrane w aplikacji, a przycisk „Analizuj partię” przenosi wybraną partię do analizy.
Najlepiej analizować tego samego dnia, póki pamiętasz, co myślałeś przy ważnych ruchach.
Krok 2. Własny komentarz przed silnikiem
Najpierw przejdź partię bez silnika. Po obejrzeniu ocen trudno odtworzyć, co naprawdę myślałeś przy planszy, a właśnie tego szukasz. Metodę opisujemy na stronie Własny komentarz do partii: osobno zapis ruchów, osobno Twoje wyjaśnienie decyzji prostymi słowami.
Wygodna forma to pytania. Strona Komentarz w formie pytań proponuje kilka pauz w partii, a przy każdej trzy pytania: co groziło, jakie były ruchy kandydujące i jak oceniałeś pozycję. Nie trzeba komentować każdego ruchu. Wystarczy kilka miejsc, w których naprawdę wybierałeś.
Tak może wyglądać komentarz gracza czarnymi do krótkiej przegranej linii:
Linia debiutowa: obrona rosyjska z komentarzem gracza czarnymi, zapisanym przed sprawdzeniem silnikiem.
Komentarz gracza: białe wzięły piona, więc ja też biorę. Czy to nie jest ryzykowne?
Komentarz gracza: hetman atakuje skoczka e4. Kandydaci: cofnąć skoczka na f6 albo bronić go hetmanem z e7. Wybieram cofnięcie, bo skoczek wraca na bezpieczne pole.
Komentarz gracza: materiał równy, pozycja chyba w porządku.
Komentarz gracza: tego szachu nie widziałem. Skoczek zszedł z linii e i atakuje hetmana.
Komentarz gracza: hetman za skoczka. Najgorszy był chyba ruch 3...Sxe4.
Gracz sam wskazał podejrzany ruch: 3...Sxe4. To dobra hipoteza do sprawdzenia, ale na razie tylko hipoteza. Ważniejsze jest to, co zapisał przy 4.He2: rozważał dwa ruchy i wybrał jeden, bo skoczek wracał na bezpieczne pole. Nie zapytał, co ten ruch odsłoni.
Krok 3. Znajdź moment zwrotny
Moment zwrotny to ruch, po którym ocena pozycji zmieniła się najbardziej. Bez silnika szukaj go po skutkach: gdzie pierwszy raz straciłeś materiał, gdzie król stracił osłonę, od którego ruchu tylko się broniłeś. Potem cofnij się o ruch albo dwa, bo przyczyna leży zwykle przed skutkiem.
W aplikacji pomaga w tym wykres przebiegu oceny. Karta „Punkt zwrotny partii” wskazuje ruch z największą stratą, jeśli ta strata wynosi co najmniej 1,8 piona, i ma przycisk „Przejdź do tego ruchu”.
Gdy znajdziesz ten moment, ustaw pozycję sprzed ruchu i wybierz ruch jeszcze raz, zanim spojrzysz dalej. Tak działa metoda Zatrzymuj partię przed decyzją. Pozycję po 4.He2 widać na obrazie na górze tego artykułu. To dobre miejsce na taką pauzę.
Krok 4. Sprawdź silnikiem
Dopiero teraz włącz silnik. Analiza w aplikacji ma dwa tryby: szybki, z wynikiem w około pół minuty, i głęboki, który trwa do trzech minut i liczy trzy linie silnika na każdy ruch. Każdy ruch dostaje ocenę według tego, ile stracił wobec najlepszego ruchu: do 0,1 piona to ruch najlepszy, do 0,5 dobry, do 1 piona niedokładność, do 3 pionów błąd, a więcej to gruby błąd.
Ta sama linia po sprawdzeniu silnikiem:
Linia debiutowa: obrona rosyjska z ocenami silnika po ruchach 3...Sxe4 i 4...Sf6.
Silnik: +0,4 dla białych.
Silnik: +0,5. Najlepsze było 3...d6 z oceną +0,4, więc strata wynosi około 0,1 piona. Według progów aplikacji to ruch dobry.
3… d6 Najlepszy ruch według silnika. Pion atakuje skoczka e5. Piona e4 czarne biorą dopiero po odejściu skoczka.
Najlepszy ruch białych. Hetman atakuje skoczka e4 i stoi na tej samej linii co król e8.
Silnik: +4,8. Strata ponad czterech pionów: gruby błąd i moment zwrotny tej linii.
4… He7 Najlepszy ruch: +0,5. Hetman staje na linii e przed własnym królem. 5. Hxe4 d6 Skoczek e5 jest związany i czarne odzyskają figurę.
Odkryty szach: hetman e2 szachuje króla, a skoczek c6 atakuje hetmana d8.
Silnik: +4,5. Czarne straciły hetmana za skoczka.
Wynik różni się od hipotezy gracza. Ruch 3...Sxe4 kosztował około 0,1 piona: najlepsze było 3...d6 z oceną +0,4, a po 3...Sxe4 silnik daje białym +0,5. Według progów aplikacji to ruch dobry. Momentem zwrotnym jest 4...Sf6. Przed nim białe miały +0,5, po nim +4,8. Karta punktu zwrotnego wskazuje właśnie taki ruch: strata jest największa w linii i przekracza 1,8 piona. Najlepsze było 4...He7, a następne w kolejności 4...d6 i 4...d5 dają białym około +1,25.
Gdy Twój ruch różni się od ruchu silnika, nie przepisuj wariantu. Strona Rozbieżność z silnikiem jako pytanie radzi nazwać cechę pozycji, której nie uwzględniłeś, i sprawdzić ją w dwóch własnych wariantach. Tutaj tą cechą jest linia e: hetman e2, skoczek e5 i król e8 stoją na niej jeden za drugim. Pierwszy wariant: 4...Sf6 5.Sc6+ i czarne tracą hetmana. Drugi: 4...He7 5.Hxe4 d6, skoczek e5 jest związany i czarne odzyskają figurę.
Wyjaśnienia po polsku przy błędach w raporcie aplikacji są heurystyczne. Trafnie nazywają typowe błędy, ale warto sprawdzić je na planszy. Przycisk „Popraw swoje błędy” ustawia pozycję sprzed każdego błędu i czeka, aż znajdziesz ruch wskazany przez silnik.
Krok 5. Jeden wniosek na następną partię
Nazwa błędu niczego nie zmienia. Metoda Błąd zamień w receptę każe zapisać go w jednym zdaniu: „zrobiłem X, bo pominąłem Y; następnym razem sprawdzę Z”. Dla naszej linii:
Zagrałem 4...Sf6, bo sprawdziłem tylko, czy skoczek będzie bezpieczny, a pominąłem linię e między hetmanem przeciwnika a moim królem. Następnym razem, zanim ruszę bierkę stojącą na linii mojego króla, sprawdzę, co ten ruch odsłoni.
Taki wniosek da się sprawdzić w kolejnej partii. Ten typ błędu opisujemy na stronie Przeoczony odkryty atak, a cały motyw w artykule Odkryty atak i odkryty szach.
Jeden błąd to jeszcze nie nawyk. Strona Klaster powtarzalnych błędów proponuje pogrupować błędy z trzech partii według wspólnej przyczyny i zająć się najczęstszą. Aplikacja robi to automatycznie: po każdej analizie zapisuje podsumowanie błędów i łączy je w profil błędów z ostatnich partii, do dwudziestu. Profil widać w zakładce Mój profil, w Twoich partiach i na ekranie Start. Dopóki przeanalizowanych partii jest mniej niż pięć, aplikacja zaznacza, że to wstępny obraz. Raport z pojedynczej partii ma też kartę „Komentarz trenera”, która dobiera kategorię zadań do najważniejszego błędu i proponuje przećwiczyć trzy zadania.
Czego unikać przy analizie
- Silnika na początek. Ocena z silnika zasłania Twój własny tok myślenia, a to jego szukasz w kroku drugim.
- Listy wszystkich błędów. Wybierz z partii jedną poprawkę. Jedną łatwiej sprawdzić w następnej partii niż dziesięć.
- Wniosku bez sprawdzenia. Zdanie „muszę bardziej uważać” nie mówi, co zrobić przy następnym ruchu. Recepta musi wskazać konkretną kontrolę.
- Analizy tylko przegranych partii. W wygranej partii przeciwnik też mógł przeoczyć Twój błąd.
Jeśli w Twoich partiach wraca strata figury bez rekompensaty, zacznij od nawyku z artykułu Jak przestać podstawiać figury. Artykuł proponuje stałą kolejność sprawdzania przed każdym ruchem.
Jeśli wolisz ćwiczyć na papierze, arkusz z odkrytymi atakami do druku jest gotowy jako plik PDF z kluczem odpowiedzi na osobnej kartce.
Komentarze
Komentarze pojawią się w kolejnej wersji serwisu.